Kask ochronny zimą – jak chronić głowę przed zimnem bez utraty bezpieczeństwa?

Na budowie, przy montażu konstrukcji czy pracy na wysokości kask jest obowiązkowy przez cały rok. Zimą pojawia się jednak problem: jak ogrzać głowę i uszy, nie pogarszając przy tym ochrony? Wielu pracowników zakłada pod hełm pierwszą lepszą grubą czapkę. To prosty, ale ryzykowny sposób. Kask ochronny zimą musi nadal dobrze leżeć, nie może się przesuwać i powinien współpracować z ochronnikami słuchu oraz okularami. W tym poradniku wyjaśniamy, jak dobrać kompatybilne ocieplacze pod kask, jak chronić uszy i kark oraz dlaczego przypadkowe czapki mogą być niebezpieczne.

Dlaczego głowa tak szybko marznie?

Głowa jest silnie ukrwiona i nie ma takiej izolacji jak tułów czy nogi. Do tego zimą jest najbardziej wystawiona na wiatr, zwłaszcza na rusztowaniach i wyższych kondygnacjach. Twarda skorupa kasku nie grzeje. Wręcz przeciwnie, na mrozie szybko się wychładza, a szczeliny wentylacyjne wpuszczają zimne powietrze.

Najbardziej narażone są uszy i kark. Uszy mają cienką skórę i słabe ukrwienie, więc łatwo je odmrozić. Kark z kolei jest często odsłonięty między kaskiem a kołnierzem kurtki. Zimno w tych miejscach szybko wychładza cały organizm i obniża komfort pracy.

Dlaczego zwykła czapka pod kaskiem to zły pomysł?

Gruba czapka, szczególnie z pomponem, wydaje się najprostszym rozwiązaniem. Niestety może znacznie pogorszyć ochronę. Oto najważniejsze zagrożenia:

Zmienia dopasowanie kasku – kask jest zaprojektowany tak, by więźba przylegała do głowy w określony sposób. Gruba czapka unosi hełm, przez co traci on stabilność i łatwiej się przesuwa.
Zmniejsza przestrzeń amortyzacyjną – między skorupą a głową musi pozostać odstęp, który pochłania energię uderzenia. Gruba warstwa materiału może go zmniejszyć.
Sprawia, że kask się zsuwa – śliska dzianina działa jak warstwa poślizgowa. Przy schylaniu się czy patrzeniu w górę hełm może spaść, a przy pracy na wysokości spadający kask to zagrożenie dla osób na dole.
Uniemożliwia prawidłowe zapięcie paska podbródkowego – pasek nie leży wtedy tam, gdzie powinien.
Utrudnia noszenie ochronników słuchu – czapka na uszach przerywa szczelność nauszników, przez co gorzej chronią przed hałasem.
Pompon i szwy uciskają – twarde elementy pod więźbą powodują ból głowy i zmęczenie.

Dlatego producenci kasków zalecają stosowanie wyłącznie ocieplaczy, które nie zmieniają dopasowania hełmu, a najlepiej akcesoriów zaprojektowanych do danego modelu. O znaczeniu prawidłowo noszonego kasku piszemy też w artykule Znaczenie noszenia kasku ochronnego na stanowisku pracy.

Ocieplacze pod kask – jakie wybrać?

Na rynku dostępnych jest kilka rodzajów ocieplaczy. Wszystkie łączy jedna cecha: są cienkie i dopasowane, więc nie zmieniają sposobu, w jaki kask leży na głowie.

Ocieplacz montowany do kasku

To ocieplacz dedykowany do konkretnego modelu lub typu hełmu. Mocuje się go do więźby albo skorupy. Zwykle osłania głowę, uszy i kark, a czasem też dolną część twarzy. Takie rozwiązanie jest najbezpieczniejsze, bo producent sprawdził jego współpracę z kaskiem. Ocieplacz można zdjąć, gdy zrobi się cieplej, a kask nadal spełnia swoją funkcję. Wybór znajdziesz w kategorii akcesoria do hełmów i kasków.

Cienka czapka lub kominiarka pod kask

Specjalne czapki pod kask są wykonane z cienkiego, elastycznego materiału, takiego jak polar, dzianina termoaktywna czy merino. Nie mają pompona ani grubych szwów. Kominiarka osłania dodatkowo uszy, szyję i dolną część twarzy. Przed założeniem warto sprawdzić instrukcję kasku. Wielu producentów dopuszcza taką warstwę, ale wymaga ponownej regulacji więźby. Zobacz kategorie czapki zimowe i czapki robocze.

Opaska na uszy

Cienka opaska chroni uszy i czoło, a jednocześnie nie przykrywa całej głowy. To dobre rozwiązanie przy umiarkowanym mrozie i intensywnej pracy, gdy pełna czapka powodowałaby przegrzanie i pocenie.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze ocieplacza?

Grubość – im cieńszy materiał, tym mniejszy wpływ na dopasowanie kasku.
Kompatybilność – najlepiej wybierać akcesoria polecane przez producenta kasku.
Materiał – oddychający i szybkoschnący. Bawełna nasiąka potem i wychładza głowę.
Brak twardych elementów – bez pomponów, guzików i grubych szwów w miejscu styku z więźbą.
Osłona karku i uszu – szczególnie ważna przy pracy na otwartej przestrzeni i na wysokości.
Odporność na ogień – przy spawaniu i pracach gorących wybieraj materiały trudnopalne.
Higiena – ocieplacz powinien dać się łatwo zdjąć i wyprać.

Jak prawidłowo założyć kask z ocieplaczem?

Załóż ocieplacz tak, żeby nie tworzył fałd na czubku głowy i za uszami.
Poluzuj więźbę pokrętłem lub zapięciem z tyłu kasku.
Załóż kask i wyreguluj obwód tak, żeby hełm stabilnie leżał na głowie, ale nie uciskał.
Ustaw wysokość więźby, jeśli kask ma taką regulację. Kask powinien siedzieć poziomo, na wysokości około dwóch palców nad brwiami.
Zapnij pasek podbródkowy pod brodą, a nie na ocieplaczu czy kominiarce zsuniętej na szyję.
Sprawdź stabilność – pochyl głowę do przodu, na boki i spójrz w górę. Kask nie może się przesuwać ani spadać.

Pamiętaj, że po zdjęciu ocieplacza wiosną trzeba ponownie wyregulować więźbę. Więcej o doborze i regulacji hełmu przeczytasz w artykułach Hełmy ochronne – czyli co powinieneś wiedzieć na temat kasków budowlanych oraz Jaki jest najlepszy kask ochronny?

Ochrona uszu zimą – ciepło i ochrona przed hałasem

Na wielu stanowiskach uszy trzeba chronić jednocześnie przed zimnem i hałasem. To wymaga przemyślanego połączenia.

Ochronniki nakaskowe – mocowane bezpośrednio do kasku, nie kolidują z paskiem nagłownym i dobrze współpracują z cienkim ocieplaczem. Zobacz ochronniki słuchu.
Szczelność nauszników – poduszki muszą przylegać bezpośrednio do skóry wokół ucha. Gruby materiał pod nausznikiem tworzy szczeliny, przez które przenika hałas. Jeśli nosisz ocieplacz, wybierz model z cienkim materiałem w okolicy uszu lub z wycięciem na nauszniki.
Poduszki na mrozie – pianka i żel w nausznikach twardnieją w niskiej temperaturze, przez co gorzej się dopasowują. Przechowuj ochronniki w cieple, a zużyte poduszki wymieniaj.
Zatyczki do uszu – mogą być rozwiązaniem, gdy chcesz nosić ciepłą opaskę lub kominiarkę na uszach. Zobacz zatyczki do uszu.

Jak dobrać ochronę słuchu do poziomu hałasu, wyjaśniamy w poradniku Jak chronić słuch w pracy? Zatyczki, nauszniki i kiedy wybrać które.

Ochrona karku – często zapominany element

Kark to miejsce, przez które wpada zimne powietrze i śnieg. Zimą warto zadbać o niego na kilka sposobów:

Ocieplacz z osłoną karku – zakrywa szyję aż do kołnierza kurtki.
Kominiarka lub komin – cienka i elastyczna, zakładana pod kask.
Wysoki kołnierz kurtki – stójka zapinana pod brodę skutecznie zamyka przestrzeń między kaskiem a odzieżą. Sprawdź kurtki zimowe i kurtki zimowe ocieplane odblaskowe.
Kaptur nakładany na kask – niektóre kurtki zimowe mają kaptur, który mieści się na hełmie. Nigdy nie zakładaj kaptura pod kask, ponieważ zmienia jego dopasowanie podobnie jak gruba czapka.

Jak mróz wpływa na sam kask?

Niska temperatura działa nie tylko na pracownika, ale też na hełm. Kask ochronny zimą jest narażony na mróz, uderzenia o zmarznięte podłoże i duże wahania temperatury. Tworzywa, z których wykonana jest skorupa, w niskiej temperaturze mogą stawać się bardziej kruche. Dlatego warto zwracać uwagę na oznaczenia i stan kasku.

Oznaczenia dla niskich temperatur

Kaski przemysłowe zgodne z normą EN 397 mogą mieć dodatkowe oznaczenie odporności na bardzo niską temperaturę, na przykład −20°C lub −30°C. Oznacza ono, że hełm zachowuje właściwości ochronne także w takim mrozie. Przy pracy na otwartej przestrzeni zimą to bardzo cenna informacja. Do pracy na wysokości i w dostępie linowym przeznaczone są kaski zgodne z normą EN 12492, które mają obowiązkowy pasek podbródkowy. Zobacz kategorię hełmy i kaski ochronne.

Kontrola i przechowywanie kasku zimą

Sprawdzaj kask przed każdą zmianą – szukaj pęknięć, odbarwień i uszkodzeń więźby.
Nie upuszczaj kasku na zmarzniętą ziemię czy beton – uderzenie na mrozie łatwiej powoduje mikropęknięcia.
Nie zostawiaj kasku na noc w samochodzie ani bezpośrednio przy kaloryferze czy nagrzewnicy.
Nie nawiercaj, nie maluj i nie oklejaj kasku preparatami z rozpuszczalnikami, jeśli producent na to nie pozwala.
Wymieniaj kask po uderzeniu i po upływie okresu użytkowania wskazanego przez producenta.

Ile może służyć hełm, wyjaśniamy w artykule Czy kask ochronny ma termin ważności?

Kask ochronny zimą przy pracy na wysokości

Monterzy, dekarze i osoby pracujące na rusztowaniach mają szczególne wymagania. Spadający kask jest groźny zarówno dla pracownika, jak i dla osób na dole. Dlatego przy pracy na wysokości:

zawsze zapinaj pasek podbródkowy, najlepiej czteropunktowy,
stosuj wyłącznie cienkie, dopasowane ocieplacze,
regularnie sprawdzaj, czy kask nie przesuwa się przy pochylaniu i patrzeniu w górę,
pamiętaj, że silny wiatr działa na kask jak na żagiel, a przy wietrze powyżej 10 m/s prace na rusztowaniach trzeba przerwać,
dbaj o kompletne wyposażenie chroniące przed upadkiem: szelki bezpieczeństwa i sprzęt z kategorii ochrona na wysokości.

Więcej o zasadach przeczytasz w poradniku 6 kroków do bezpiecznej pracy na wysokości.

Kask, okulary i przyłbica – jak je połączyć zimą?

Ocieplacz pod kaskiem nie może przeszkadzać w noszeniu innych środków ochrony. Zwróć uwagę, żeby materiał nie zachodził na oczy i nie zsuwał okularów. Kominiarka podciągnięta wysoko na nos kieruje ciepłe powietrze z oddechu na szkła, więc te szybko parują. Lepiej sprawdzą się okulary z powłoką przeciwmgielną. Zobacz okulary ochronne i przyłbice. Wiele przyłbic i osłon twarzy montuje się bezpośrednio do kasku, co ułatwia połączenie wszystkich elementów.

Kask ochronny zimą – szybka ściąga

Nie zakładaj pod kask grubej czapki z pomponem ani kaptura.
Wybieraj cienkie ocieplacze, najlepiej polecane przez producenta kasku.
Po założeniu ocieplacza zawsze wyreguluj więźbę.
Zapinaj pasek podbródkowy, szczególnie na wysokości i przy wietrze.
Chroń uszy i kark, ale nie kosztem szczelności nauszników.
Przy pracy na mrozie szukaj kasków z oznaczeniem −20°C lub −30°C.
Sprawdzaj kask przed każdą zmianą i wymieniaj go po uderzeniu.

Polecane produkty – ochrona głowy na zimę

Akcesoria do kasków

[KREI content=produkty kategoria=191 limit=6 sort=kupione_desc]

Czapki zimowe

[KREI content=produkty kategoria=51 limit=6 sort=kupione_desc]

Hełmy i kaski ochronne

[KREI content=produkty kategoria=28 limit=6 sort=kupione_desc]

Pełną ofertę znajdziesz w kategorii ochrona głowy BHP. Popularne modele porównujemy w artykułach Najczęściej kupowane hełmy i kaski ochronne oraz TOP 14 czapek zimowych, które warto kupić już teraz.

FAQ – kask ochronny zimą

Czy można nosić czapkę pod kaskiem budowlanym?

Tylko cienką, dopasowaną czapkę lub kominiarkę przeznaczoną pod kask, bez pompona i grubych szwów. Po jej założeniu trzeba wyregulować więźbę. Najlepiej sprawdzić w instrukcji kasku, jakie ocieplacze dopuszcza producent.

Czy gruba czapka pod kaskiem jest niebezpieczna?

Tak. Gruba czapka unosi kask, zmniejsza przestrzeń amortyzacyjną i sprawia, że hełm łatwiej się zsuwa. W razie uderzenia kask może wtedy nie zadziałać tak, jak powinien.

Jak chronić uszy, jeśli muszę nosić nauszniki?

Wybierz ochronniki nakaskowe i ocieplacz z cienkim materiałem w okolicy uszu lub z wycięciem na nauszniki. Poduszki muszą przylegać do skóry, inaczej ochronniki gorzej tłumią hałas. Alternatywą są zatyczki do uszu i ciepła opaska.

Czy kask może pęknąć na mrozie?

Tworzywa w niskiej temperaturze mogą stawać się bardziej kruche, dlatego kask łatwiej uszkodzić przy upadku na zmarzniętą ziemię. Przy pracy na mrozie warto wybierać kaski z oznaczeniem odporności na niską temperaturę, na przykład −20°C lub −30°C, i sprawdzać je przed każdą zmianą.

Czy kaptur może być pod kaskiem?

Nie. Kaptur pod kaskiem działa jak gruba czapka: zmienia dopasowanie hełmu i ogranicza pole widzenia na boki. Jeśli kurtka ma kaptur mieszczący się na hełmie, zakładaj go na kask.

Podsumowanie

Kask ochronny zimą musi chronić tak samo skutecznie jak latem. Ciepło głowy, uszu i karku zapewnią cienkie, kompatybilne ocieplacze, czapki pod kask i kominiarki, a nie przypadkowa gruba czapka. Po założeniu ocieplacza zawsze wyreguluj więźbę i zapnij pasek podbródkowy. Do tego regularna kontrola kasku i dobrze dobrane ochronniki słuchu. Dzięki temu będzie Ci ciepło, a ochrona głowy pozostanie pełna przez całą zmianę.