Poślizgnięcia i upadki na tym samym poziomie to jedna z najczęstszych przyczyn wypadków przy pracy. Zimą ich liczba wyraźnie rośnie: oblodzone schody przy wejściu, gołoledź na placu manewrowym, mokre płytki w hali po wniesieniu śniegu na butach. Wiele osób wierzy, że rozwiązaniem jest „antypoślizgowa” podeszwa z oznaczeniem SRC. Prawda jest bardziej złożona. Wyjaśniamy, dlaczego zimą tak łatwo o upadek, co naprawdę oznaczają symbole SR, SRA, SRB i SRC, jak różnią się materiały podeszew i co rzeczywiście pomaga utrzymać się na nogach. Zaczniemy od rzeczy, której większość kupujących nie wie: podeszwa antypoślizgowa według normy nie jest badana na lodzie.
Dlaczego lód jest tak śliski?
Lód sam w sobie nie jest wyjątkowo śliski. Problem tworzy cienka warstewka wody na jego powierzchni. Powstaje ona m.in. pod wpływem tarcia podeszwy, nacisku, promieni słońca czy temperatury bliskiej zera. Ta warstwa działa jak smar między podeszwą a lodem, podobnie jak woda na drodze przy aquaplaningu.
Ciekawostka: najbardziej śliski jest zwykle lód w temperaturze bliskiej 0°C, kiedy warstwa wody jest najgrubsza. Przy silnym mrozie lód bywa nieco mniej zdradliwy, choć wciąż bardzo niebezpieczny.
Dlaczego zimą łatwiej o upadek? Nie tylko przez lód
Zdradliwe nawierzchnie
- gołoledź – cienka, przezroczysta warstwa lodu, której często w ogóle nie widać,
- lód pod śniegiem – świeży śnieg przykrywa zamarznięte kałuże,
- ubity śnieg – na ścieżkach, schodach i rampach zamienia się w twardą, gładką taflę,
- błoto pośniegowe – mieszanka śniegu, wody i soli, która zmniejsza przyczepność,
- metalowe kraty, rampy i stopnie – szybko pokrywają się szronem,
- wejścia do budynków – śnieg wniesiony na butach topnieje na płytkach i posadzkach, tworząc śliską warstwę wody.
Ten ostatni punkt bywa niedoceniany. Wiele poślizgnięć zimą zdarza się nie na zewnątrz, ale tuż za drzwiami – na mokrej posadzce w hali, biurze czy szatni.
Czynniki ludzkie
- ciężka, gruba odzież – ogranicza ruchy i utrudnia złapanie równowagi,
- zmarznięte mięśnie – reagują wolniej, a ciało jest mniej elastyczne,
- krótki dzień – praca po zmroku i przy słabym oświetleniu utrudnia dostrzeżenie oblodzeń,
- pośpiech – przejście „na skróty” po nieodśnieżonym terenie,
- ręce w kieszeniach lub zajęte – przy upadku nie ma jak się podeprzeć, a ryzyko poważniejszego urazu rośnie,
- noszenie ładunków – zmienia środek ciężkości i ogranicza widoczność podłoża.
Podeszwa, która twardnieje na mrozie
Niektóre materiały podeszew w niskiej temperaturze tracą elastyczność. Twarda podeszwa słabiej „przykleja się” do podłoża i gorzej dopasowuje się do nierówności. O tym piszemy szerzej poniżej.
Co oznaczają symbole SR, SRA, SRB i SRC?
Odporność obuwia na poślizg bada się w laboratorium według norm dla obuwia ochronnego. Oznaczenia zmieniły się wraz z nowym wydaniem normy EN ISO 20345 z 2022 roku, dlatego na rynku spotkasz zarówno stare, jak i nowe symbole.
Oznaczenia według starszej wersji normy (EN ISO 20345:2011)
| Symbol | Rodzaj badania |
|---|---|
| SRA | podłoże z płytek ceramicznych pokrytych roztworem detergentu |
| SRB | podłoże stalowe pokryte glicerolem |
| SRC | połączenie obu badań – SRA i SRB |
Oznaczenia według nowej wersji normy (EN ISO 20345:2022)
- podstawowe wymaganie – każde obuwie bezpieczne jest badane na płytkach ceramicznych z roztworem detergentu. Nie ma już osobnego symbolu dla tego badania,
- SR – dodatkowe badanie na płytkach ceramicznych pokrytych glicerolem, czyli w trudniejszych warunkach,
- Ø – symbol oznaczający, że obuwie nie było badane pod kątem odporności na poślizg (dotyczy specjalnych rodzajów obuwia).
Obuwie z oznaczeniem SRC certyfikowane według starszej normy jest nadal w sprzedaży i może być używane. Oba systemy oznaczeń informują o tym samym: podeszwa przeszła badania na określonych, śliskich nawierzchniach w laboratorium.
Więcej o symbolach na obuwiu przeczytasz w artykule ABC oznaczeń na obuwiu ochronnym.
Najważniejsze: SR i SRC nie oznaczają ochrony na lodzie
To kluczowa informacja. Badania odporności na poślizg według normy wykonuje się na płytkach ceramicznych i stali, pokrytych detergentem lub glicerolem. Nie wykonuje się ich na lodzie ani na śniegu. Oznaczenie SR czy SRC mówi więc, że but dobrze trzyma się mokrej, tłustej posadzki – w hali, kuchni, warsztacie czy magazynie. Nie mówi natomiast, jak zachowa się na gołoledzi.
Obuwie z SRC może być bardzo dobre na mokrych płytkach przy wejściu do budynku, a jednocześnie zaskakująco śliskie na zamarzniętym chodniku. To nie wada buta, tylko inne warunki niż te, dla których był badany.
Niektórzy producenci podeszew oferują specjalne mieszanki gumy przeznaczone do pracy na lodzie i badają je według własnych procedur. To jednak dodatkowe rozwiązania, a nie wymaganie europejskiej normy dla obuwia bezpiecznego.
Które podeszwy naprawdę lepiej trzymają zimą?
Skoro norma nie odpowiada na pytanie o lód, trzeba patrzeć na budowę samej podeszwy. Liczą się trzy rzeczy: materiał, bieżnik i stan podeszwy.
Materiał podeszwy
| Materiał | Zachowanie zimą | Zalety | Wady |
|---|---|---|---|
| guma (np. nitrylowa) | zachowuje elastyczność w niskich temperaturach | dobra przyczepność na zimnym podłożu, wysoka odporność na ścieranie, często odporność na wysoką temperaturę (HRO) | cięższa niż PU |
| poliuretan (PU, PU/PU) | może twardnieć na mrozie | lekki, dobrze amortyzuje, bardzo wygodny | na silnym mrozie słabsza przyczepność i większe ryzyko pękania |
| PU/guma | warstwa gumy od strony podłoża | połączenie lekkości i amortyzacji PU z przyczepnością gumy | zwykle wyższa cena |
| TPU | dość dobrze znosi chłód | bardzo odporny na ścieranie | bywa sztywniejszy |
| EVA (warstwa amortyzująca) | stosowana głównie jako wewnętrzna warstwa podeszwy | bardzo lekka i miękka | sama nie odpowiada za przyczepność |
W praktyce: do pracy na zewnątrz w mroźne dni najlepiej sprawdzają się podeszwy z warstwą gumową od strony podłoża. Podeszwy PU/PU są świetne w ogrzewanych halach i przy umiarkowanych temperaturach, ale na silnym mrozie mogą się usztywniać. Więcej o materiałach przeczytasz w artykułach przegląd materiałów wykorzystywanych w produkcji obuwia roboczego i EVA – innowacyjny polimer w obuwiu.
Bieżnik
Bieżnik podeszwy działa jak bieżnik opony. Na zimę najlepiej sprawdzają się podeszwy, które mają:
- głęboką rzeźbę – wyraźne klocki wgryzają się w śnieg i błoto. Obuwie klasy S3 musi mieć rzeźbioną podeszwę,
- szerokie odstępy między klockami – dzięki temu śnieg i błoto nie zalepiają bieżnika, który sam się oczyszcza,
- drobne nacięcia na klockach – podobnie jak lamele w oponach zimowych tworzą dodatkowe krawędzie, które poprawiają przyczepność,
- wyraźny obcas z krawędzią hamującą – pomaga przy schodzeniu ze skarp i ramp,
- wielokierunkowy wzór – zapewnia przyczepność przy chodzeniu, skręcaniu i hamowaniu.
Płaska podeszwa z płytkim wzorem, idealna do gładkiej posadzki w hali, na śniegu szybko się zapycha i traci przyczepność.
Stan podeszwy
Nawet najlepsza podeszwa traci właściwości, gdy jest starta. Zużyty bieżnik nie odprowadza wody i śniegu, a krawędzie klocków przestają „łapać” podłoże. Sprawdzaj podeszwy regularnie, szczególnie przed sezonem zimowym. Jeśli bieżnik jest wyraźnie spłaszczony – czas na nowe buty.
Przykładowe buty na zimę
Przy wyborze obuwia na zimę zwróć uwagę na klasę S3 (lub S3L / S3S), ocieplenie, wysoką cholewkę i podeszwę dobraną do warunków. Przykłady z naszej oferty to ocieplane trzewiki Jupiter Winter High S3 SR, trzewiki ocieplane VM Stockholm oraz ocieplany trzewik Syberian S3. Przy wyborze sprawdzaj w opisie produktu materiał podeszwy – modele z podeszwą PU/PU świetnie sprawdzą się w umiarkowanych warunkach, a do pracy na silnym mrozie szukaj podeszwy z warstwą gumową.
Pełny wybór obuwia z oznaczeniami odporności na poślizg znajdziesz w kategorii buty robocze antypoślizgowe SRA, SRB, SRC, a obuwia zimowego w kategorii obuwie ocieplane zimowe.
[KREI content=produkty kategoria=448 limit=8 sort=kupione_desc]
Nakładki antypoślizgowe z kolcami – kiedy warto?
Przy pracy na oblodzonym terenie, np. na placach, parkingach, przy odśnieżaniu czy na terenach zielonych, dużą pomocą mogą być nakładki z kolcami lub łańcuszkami zakładane na buty. Zapewniają przyczepność, której żadna podeszwa nie da na gładkim lodzie. Warto jednak pamiętać, że:
- nakładki trzeba zdejmować przed wejściem do budynku – na płytkach, posadzkach i stali kolce mogą być bardzo śliskie,
- nie nadają się na schody wewnętrzne, drabiny i rusztowania z metalowymi podestami,
- mogą uszkadzać posadzki i powierzchnie specjalne, np. podłogi ESD,
- muszą być dobrze dopasowane do rozmiaru buta, żeby się nie zsuwały.
O tym, czy w danym miejscu pracy można stosować takie nakładki, powinien zdecydować pracodawca w ramach oceny ryzyka.
Buty to nie wszystko – jak zapobiegać poślizgnięciom w firmie?
Najlepsza podeszwa nie zastąpi działań organizacyjnych. Pracodawca i służba BHP mogą znacząco ograniczyć ryzyko upadków:
- odśnieżanie i posypywanie dróg komunikacyjnych, schodów, ramp i parkingów – najlepiej przed rozpoczęciem zmiany,
- maty wejściowe – zatrzymują śnieg i wodę przy drzwiach i chronią posadzkę w budynku,
- regularne wycieranie mokrych posadzek w strefach wejściowych,
- oznakowanie zagrożeń – np. znak „Uwaga, ślisko” lub ostrzeżenie przed śliską powierzchnią,
- dobre oświetlenie placów, przejść i wejść,
- poręcze przy schodach i rampach,
- wyznaczone ścieżki – zamiast skrótów po nieodśnieżonym terenie,
- szkolenie pracowników – jak bezpiecznie poruszać się po śliskiej nawierzchni.
Jak chodzić po lodzie? „Chód pingwina”
Na oblodzonym terenie sprawdza się prosta technika, często nazywana „chodem pingwina”:
- stawiaj krótkie kroki – im krótszy krok, tym mniejsze ryzyko poślizgu,
- pochyl się lekko do przodu – środek ciężkości powinien znajdować się nad nogą, na którą przenosisz ciężar,
- stawiaj stopę płasko – zamiast lądować na pięcie,
- trzymaj ręce wolne – wyjmij je z kieszeni, żeby łatwiej utrzymać równowagę i ewentualnie zamortyzować upadek,
- idź powoli i nie zmieniaj gwałtownie kierunku,
- przy wsiadaniu do pojazdów i na schodach zachowuj trzy punkty podparcia – np. dwie nogi i rękę na poręczy.
Najczęstsze błędy
- przekonanie, że buty z SRC „trzymają na lodzie”,
- noszenie zimą lekkich, letnich butów z płaską podeszwą,
- używanie butów ze startym bieżnikiem,
- wchodzenie do budynku bez wytarcia butów z śniegu i błota,
- chodzenie z rękami w kieszeniach,
- pośpiech i skróty przez nieodśnieżony teren,
- kolce na butach w hali lub na metalowych schodach.
Najczęstsze pytania
Czy SRC jest lepsze niż SR?
To oznaczenia z różnych wersji normy, więc nie da się ich bezpośrednio porównać. SRC (stara norma) oznacza badania na ceramice z detergentem i na stali z glicerolem. SR (nowa norma) oznacza dodatkowe badanie na ceramice z glicerolem. Oba wskazują na dobrą odporność na poślizg na śliskich posadzkach.
Czy istnieją buty robocze, które gwarantują przyczepność na lodzie?
Żadne obuwie nie gwarantuje pełnego bezpieczeństwa na lodzie. Podeszwy z odpowiedniej gumy i z dobrym bieżnikiem znacząco poprawiają przyczepność, a nakładki z kolcami dodatkowo zwiększają ją na oblodzonym terenie. Ostrożność i odpowiednia technika chodzenia nadal są niezbędne.
Dlaczego moje buty ślizgają się w hali, mimo że mają SRC?
Najczęstsze przyczyny to starty bieżnik, zalepiona podeszwa (np. śniegiem, smarem lub błotem) albo bardzo specyficzne zabrudzenia posadzki, np. olej z wodą lub drobny pył. Warto wyczyścić podeszwę i sprawdzić jej stan.
Jakie buty wybrać do pracy na zewnątrz zimą?
Ocieplane trzewiki w klasie S3, z wysoką cholewką, dobrą izolacją od zimna (oznaczenie CI) i podeszwą z wyraźnym, głębokim bieżnikiem – najlepiej z warstwą gumy od strony podłoża. Więcej porad znajdziesz w artykułach obuwie antypoślizgowe – gdzie jest niezbędne i jak wybrać najlepsze oraz buty robocze a praca na zewnątrz zimą.
Podsumowanie
Zimą łatwiej o poślizgnięcia, bo na lodzie tworzy się cienka warstwa wody działająca jak smar, gołoledź i lód pod śniegiem są trudne do zauważenia, a śnieg wniesiony do budynku zamienia posadzki w ślizgawki. Do tego dochodzi gruba odzież, zmarznięte mięśnie, pośpiech i krótki dzień. Oznaczenia SR i SRC mówią o odporności na poślizg na mokrych i tłustych posadzkach, ale nie są badane na lodzie ani śniegu. Na zimę liczą się przede wszystkim materiał podeszwy – najlepiej guma, która nie twardnieje na mrozie – głęboki, samooczyszczający się bieżnik i dobry stan podeszwy. Uzupełnieniem są nakładki z kolcami na oblodzony teren, odśnieżanie, maty wejściowe, oznakowanie i ostrożny „chód pingwina”. Sprawdzone obuwie znajdziesz w kategoriach buty robocze antypoślizgowe, obuwie ocieplane zimowe i buty robocze S3.

Dodaj komentarz